جن ها همه جا هستند
«جن» واژهای عربی و به معنی «موجود پنهان و نادیدنی» است. در عرف فارسی «اَجِنّه» جمع جن شمرده میشود. در عربی جمع واژه جن، جِنان است و نوع آن جِنَّه. در فرهنگ فارسی دکتر محمد معین، به معنای «موجودی متوهم و غیر مرئی، پری» آمده است. برخی مردم به جن، «از ما بهتران» هم میگویند .
جن چیست ؟
در یک دیدگاه وسیع به هر موجود ماوراءطبیعهای که از دیدگاه انسان مستور است، جن میگویند. مانند فرشتهها، شیطانها. اما اصطلاحاً و بنا بر باور برخی از مردم، جنها (اجانین) گروهی از موجودات زنده، دارای احساسات و تفکر و معمولا نامرئی از جهان آفرینش هستند که از آتش (نار) خلق شدهاند .
پارهای از باورهای مسلمانان پیرامون جن از قرآن سرچشمه میگیرد. در قرآن جن موجودی توصیف شده که «از آتش (نار) آفریده» شده است.[۱] جن دارای دو جنس نر و ماده[۲] و دارای علم و ادراک معرفی شدهاست.[۳] همچنین به آنان ویژگیهای اخلاقی داده شده[۴] و مواردی از تماس آنها با انسان را متصور شدهاست.[۵] به روایت قرآن جن «از پیش از آفرینش انسان» بر روی زمین میزیستهاست.[۶] در کل جن بیست و دو مرتبه در قرآن تکرار شده و دارای سورهای به همین نام است. هم چنین بنا بر گفته قرآن شیطان رجیم یا همان ابلیس از جنس جن است. در سوره نمل (مورچه) در کتاب قرآن در آیه ۱۷ به این مورد اشاره شدهاست که سلیمان نبی بر سپاهیانی از جن تسلط و آنها را در خدمت خود داشته است. [۷] نیز در آیه ۳۹ از سوره نمل به توانایی خارق العادهٔ این موجودات اشاره میشود. [۸]
آنگونه که در بخشی از کتاب «در محضر استاد» که به پرسش و پاسخهایی با آقای علامه طباطبایی(شیعه)میپردازد، به نقل از او، عمر این موجودات بسیار بیشتر از عمر انسانها بوده و جمعیتشان نیز از جمعیت انسانها بیشتر است. در همین کتاب اشاره شده است که سپاهی از جنها به رهبری زعفر در واقعه کربلا به کمک امام حسین آمد ولی امام کمک او را نپذیرفت . او نوشته است: یکی از جنگهای امام علی علیه السّلام با جن (نصیبین) بود. همچنین در تفسير الميزان درباره پناهنده شدن مردم به جن، نوشته: «مراد از پناه بردن انس به جن بطوري که گفتهاند اين است که در عرب رسم بوده وقتی در مسافرت در شب، به بيابانی برميخوردند از شر جانوران و سفهيان جنی به عزيز آن بيابان که سرپرست جنيان است پناه میبردند و میگفتند: من پناه می برم به عزيز اين وادي،از شر سفهاء قومش» به گفته علامه طباطبايي: « تقسيم آيه مباركه بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ در مربعات به حروف ابجد، براي رفع جنيان و افراد مبتلا به جن مفيد است».
ابن خرم در کتاب الفصل مینويسد: «طايفه جن امتی هستند دارای عقل، فکر و قدرت تميز که به ايشان از طرف خدا وعده و وعيد نازل شده و آنها نيز پذيرفتهاند. آميزش میکنند اولادی از آنها بوجود میآيد و مرگ نيز آنها را در بر میگيرد و چون جسمشان زود فنا میشود احتياج به قبرستان ندارند و تمامی مسلمانان نيز بر اين امر توافق و اجماع دارند جنيان دارای اجسام لطيف، شفاف و هوائی هستند يعنی زندگی در هوا و زمين برای آنها امکان دارد زيرا عنصر آنها از آتش است. همچنانکه عنصر انسانها از خاک است»
صدر المتالهين شيرازی معروف به ملاصدرا مینويسد: «جن را وجودی در اين جهان حس و وجودی در جهان غيب و تمثيل (عالم مثال) است، اما وجودشان در اين جهان هيچ جسمی که آن را نوعی از لطافت و اعتدال باشد نيست، جز آن که روحی در خور آن و نفسی که از مبدا فعال بر آن اضافه شده است میباشد آنان بدنمای لطيفی دارند که در لطافت و نرمی متوسط بوده و پذيرای جدائی و گرد آمدن است، چون جدا گشت، قوامش نازک و حجمش لطيف گشته و از ديگرن پنهان میگردد»
در آيه 130 سوره انعام، آمده: «يا معشر الجن و الانس الم ياتكم رسل منكم» یعنی: «اي گروه جن و انس! آيا پيامبراني از بين شما براي شما نيامدند؟» که ظاهرا و بنا به نظر بسیاری از معتقدان به دین اسلام، آیه مذکور نشان دهنده این است که جنها پیامبرانی از جنس خودشان هم داشتهاند.
آنگونه که از باورهای مسیحی برمی آید مسیحیان به وجود جن معتقد بوده و آنها را «ارواح خبیث» یا «ارواح شیطانی» میدانند.در بسیاری از آیات عهد عتیق و عهد جدید از جن، اجنه و شیطان و ابلیس به صراحت نام برده شده است از جمله لاویان ۱۹:۳۱ و ۲۰:۶ ، اول سموئل ۲۸:۳ و ۲۸:۹ و ۲۸:۷ اول تواریخ ۱۰:۱۳ ، متی ۴:۱ و ۱۲:۲۲ ، لوقا ۴:۵ و ۸:۱۲ ، یوحنا ۸:۴۴ و بسیاری آیات دیگر. ضمنا جن گیری جزء اموری است که کلیسای کاتولیک به صورت تخصصی آن را انجام می دهد و در حال حاضر پاپ بندیکت شانزدهم از آن حمایت می کند و انجمن بین المللی جن گیران برای همین موضوع توسط پدر گابریل آمرث تاسیس شده است.[۱] برخی گمان میکنند درباره ماهیت آنها در بین عامه مردم غلو شده و تصویری ترسناک از آنان ترسیم شده است.
در مقالهٔ «جن در باور مردم ایران» که در سایت آفتاب و چندین سایت دیگر، موجود است، میخوانیم: «در باور برخي افراد، جنها تنها در شب، تاريکي، تنهايي و در محلهايي مانند گرمابه، آب انبار، پستو و ويرانه و بيابان وجود دارند. در باور عامه، جن به شکل انسان است با اين تفاوت که پاهايش مانند بز، سم دارد. مژههاي دراز او نيز با مژهٔ انسان متفاوت است و رنگ موي او بور است. همزمان با زاده شدن هر نوازد انسان، بين اجنه نيز نوزادي به دنيا ميآيد که شبيه نوزاد انسان است اما سياه و لاغر و زشت . اين موجود را همزاد آن طفل ميخوانند. اگر کسي شب هنگام آب جوش روي زمين ريخته و بسم الله نگفته باشد ممکن است يکي از فرزندان اجنه را اذيت کرده باشد. مادر و پدر آن جن براي انتقام، نوزاد آن شخص را ميربايند و همزاد او را بجايش ميگذارند»
بنابر باور برخی، نه تنها باید پیش از ریختن آب جوش روی زمین «بسم الله» گفت، بلکه حتی پیش از ریختن آب سرد، پرت کردن چیزی و هر کاری که میتواند به یک موجود فرضی در محل آسیب برساند یا برای او اهانت آمیز باشد (مانند انداختن آب دهان و ...) نیز باید «بسم الله» گفت. و ذکر این عبارت برای دور کردن جنها از محل و ایمن ماندن از آسیب احتمالی آنها موثر است. البته عدهای نیز متعقدند که ذکر «بسم الله» به تنهایی چاره ساز نیست و حتی نوعی دعوت از آنان محسوب میشود و حتما باید عبارت را کامل و به صورت «بسم الله الرحمن الرحیم» به کار برد .
به نقل از کتاب تهران قدیم (ناصر نجمی، ص 217، 218): «در تهران قدیم عدهای از ساکنان را عقیده بر این بود که گاه و بیگاه در مواقع معین در حمامها جنها رفت و آمد میکنند، به همین دلیل عقیدهٔ خرافاتی و تحت تاثیر اینگونه موهومات و عقاید بیاساس، با احتیاط قدم به حمام میگذاشتند، مخصوصا شبها خیلی با ترس و وهم در حمام وارد شده و خود را شستشو میکردند. گویند مظفرالدین شاه از همینگونه افراد بود» (یعنی او خرافاتی بود) در همین کتاب آمده: «جمعی را عقیده بر این بود که جنها گاهی برای اغفال و فریب مردم و کشانیدن آنها به حمام، زودتر از موعد مقرر در بوق حمام میدمند.» ایضاً: «مردم برای رفع و دور کردن اجنه به بعضی عوامل متوسل میشدند و از جمله جام چهل کلید و این جام از برنج ساخته شده بود و دستهای داشت که آن را سوراخ میکردند و بر چهل پاره برنج یا مس بعضی کلمات را حک میکردند، ضمنا بعضی دعاها را به خط خوش به روی جام میکندند»
اگر مطالب گفته شده در این مقاله را جمع بندی کنیم، به طور کلی متعقدان به وجود جن بر این باورند که این موجودات دارای خصوصیات زیر میباشند :
1- موجوداتی ناپیدا و نادیدنی هستند. ما را میبینند ولی ما آنها را نمیبینیم .
2- از آتش (نار) آفریده شدهاند .
3- آب جوش و اجسام فلزی تیز میتواند به آنها آسیب برساند .
4- ازدواج، زاد و ولد و مرگ و میر دارند .
5- تفکر و احساسات دارند .
6- بینشان خوب و بد، کافر و خداپرست و همچنین مسلمان و غیر مسلمان وجود دارد .
7- قدرتهایی نیز دارند مانند طی الارض (در یک لحظه میتوانند از یک طرف زمین به طرف دیگر بروند)
8- جن، شیطان نیست اما شیطان از جن است. یعنی ابلیس و فرزندانش نوعی جن هستند اما لزوما هر جنی شیطان نیست. برخی نیز معتقدند که تمام اجانین از نسل شیطان (ابلیس) هستند اما عدهای از آنها پس از ملاقات با پیامبران خدا مخصوصا پیامبر اسلام توبه کردند و خداپرست شدند.
9- جن، فرشته نیست. فرشته از نور آفریده شده اما جن از آتش آفریده شده است. فرشته معصوم است اما جن معصوم نیست و مانند ما انسانها گناه هم مرتکب میشود .
10- برخی میگویند جنها نمیتوانند به انسان آسیب برسانند. برخی میگویند که میتوانند و نوع شرور آنها این کار را میکند. برخی میگویند که جنها از آسیب رساندن به انسان به طور عادی منع شدهاند اما اگر انسان بهانه به دست جنها بدهد، مثلا تسخیر یا احضار جنها یا آسیب رساندن به آنها در آن صورت میتوانند و اجازه پیدا میکنند تا انسان را تا حتی سرحد مرگ آزار بدهند .
12- عبارت «بسم الله» یا «بسم الله الرحمن الرحیم» و برخی ادعیه دفع جن آنها را دور میکند. یا خواندن هفت مرتبه سورهٔ زلزال (کتاب جنها همه جا هستند، ص 37)
13- عمر جنها خیلی طولانیتر از عمر انسانهاست .
14- جنها شامل سه نژاد عمده هستند : (کتاب جنها همه جا هستند، سید محمد مهدی حسینی، ص6)
الف- دیو: پستترین نژاد، خاکستری رنگ، خشن، چشمانش فیمابین عمودی و افقی و هیکل دیو کمی درشتتر از انسان است.
ب- جن: نژاد متوسط، سرخ رنگ، چشمان عمودی، پاهای کوتاه و گرد (شبیه سم)و هیکل جن کمی ریزتر از انسان است .
ج- پری: نسبت به دو نژاد قبلی از نظر خلقت برتری دارد. سفید رنگ(مثل انسانهای سفید پوست)، زیبا، چشمانش مثل چشم انسان افقی است .
تاکنون برای دفع جن راهها و ادعیهٔ مختلفی پیشنهاد شده است.
مثلا بسم الله الرحمن رحیم، اثر بد جنهای کافر را خنثی میکند.
سید محمد مهدی حسینی در کتاب «جنها همه جا هستند»، بهترین و مجبوبترین و معروفترین حرز (دعایی که به گردن بیاویزند) برای دفع اذیت اجانین و شیاطین را «حرز ابی دجانه» دانسته است . در همان کتاب از قول امام صادق نقل کرده است که هرکسی سورههای فلق و ناس (معوّذتین) را بسیار بخواند از وسواس و شر جن و انس محفوظ میماند .
همچنین از امام صادق نقل کرده است: کسی که سورهٔ جن را تلاوت نماید در زندگی دنیا هرگز آسیبی از جن و انس به او نرسد و مورد سحر آنها واقع نشود .